Milli Eğitim Bakanı olmayan ülke!

0
1613
Kanada medyasında, okullarda şiddetten, gittikçe artan zararlı madde ve alkol kullanımına kadar, ahlaki sorunlardan, müfredata, ders kitaplarına, öğretmen maaşlarına kadar yığınla mesele, gündeme geliyor. Medya, devlet okullarının değişen toplumsal yapıya ayak uyduramadığı görüşünde… Hedefte devlet okulları var.
Okullarda reform isteyenler, çocuklarını devletin yetersiz okullarına göndermektense, evde ben kendim  eğitirim diyenler, devlet okullarının artık iflas ettiğini haykıranlar, özel okuların kalitesizliğinden dem vuranlar… İşin içine üniversite ve kolejleri, anaokullarını ve özel okulları da  katarsanız  sorunun büyüklüğü daha iyi anlaşılır.
Kanada eğitim sisteminin sorunlarına  girmeksizin, sistemin kendisine kuş bakışı da olsa bir göz atalım.
Eğitimden eyaletler sorumlu. Her eyaletin ayrı bir eğitim bakanı var. Yani Kanada  Federe Devleti’nin bir milli eğitim bakanı yok! Ülkenin milli eğitim felsefelerini saptayıp, bunları genç vatandaşlarımıza, yeni nesillere nasıl öğretebiliriz diye kafa yoran  merkezi bir sistem, bir Milli Eğitim Bakanı yok Kanada’da. Her eyalet kafasına göre takılıyor. Devlet, eğitimi eyalet başbakanın   seçtiği  bakana havale etmiş. Eyalet eğitim bakanı, altındaki bürokratları ile eğitim felsefe ve politikalarını belirliyor, maddi işlere bakıyor, okulları denetliyor.
Sonraki alt birim ise, şehirlerdeki mütevelliler. Her şehirde üç beş ayrı mütevelli grubu olabiliyor. Bu gruplar, şehirdeki, kasabadaki, köydeki  devlet okullarını açıp işletiyor. Öğrenci başına parayı ( yaklaşık yıllık beş bin dolar) eyaletten alıp, eğitim giderlerini karşılıyor, öğretmenlerinin maaşını ödüyor.
Mütevelli’nin altında da, okul müdürleri var. Eğitim sistemindeki en işlevsel liderlik birimi, okul müdürlüğü… Yetkileri  fazla olan okul müdürleri, genelde, istedikleri öğretmeni işe alabiliyorlar, ya da şikayetçi olduğu öğretmeni  mütevelliye bildirerek başka bir okula gönderebiliyorlar. Okulun eğitim politikalarının belirlenmesinden, koridordaki, bahçedeki güvenlik sorunlarına, öğretmenler odasındaki tansiyondan, ulaşım servislerine, akan çatıdan, çalışmayan kalorifere ve yığınla maddi meseleye vaziyet ediyorlar.
Ve öğretmenler, piramitin en altındakiler…Öğretmenin sınıftaki özerkliği neredeyse sınırsız. Elindeki bir kaç satırlık müfredatı zaten kitabına uydurmak zor değil. Çok büyük ahlaki sorunlar çıkarmadıkça öğretmen, sınıfında gemisini istediği gibi yüzdürür. Kağıt kürek angaryası altında ezilmez. Teoriler, kurallar, kararlar ne kadar albenili olsa da, işin kendisinde bittiğini bilir. Kanada eğitim sistemi, iyi öğretmenler yetiştiriyor. Bunun belki de en önemlinedeni, öğretmenlere ödenen yeterli maaşlar.
Kanada’da temel eğitim 10 yıl. Okullar eylülde açılıyor, haziranda tatil. Devlet okulları ücretsiz.  Devlet okullarının kalitelileri yanında, dökülenleri de var elbette. Okullarda farklı farklı programlar uygulanıyor, deneniyor.  Okul ölçüleri, bizim üç beş bin kişilik okullarımızla karşılaştırıldığında çok küçüktür, binalar da genelde, bir, bilemediniz iki katlıdır. Okul binalarının olmazsa olmazı, kapalı bir spor salonu ve kocaman bir oyun bahçesidir.  Sınıflar, genelde 20 kişiliktir.
Liseden sonra, yüksek meslek okulları gibi kolejler var. Kolejlere, lise akademik ortalaması düşük olanlar, ya da kısa yoldan iş edinip hayata başlamak isteyenler devam ediyor. Bazıları da, kolejleri,  üniversitelerin bile sunmadığı bazı programları için tercih ediyor. Kolejler, ortalama iki yıl. Kolejden sonra üniversiteye de devam edilebilir. Kolejler çok tutuluyor. Bir çok kolej, üniversitelerden daha fazla öğrenci çekiyor. Kolejler, iş hayatına kısa yoldan atılabilmek için ideal. İngilizce hizmet veren kolejlerle birlikte, eğitim dili tamamen Fransızca olanlar da var.
Üniversiteler  sıkı çalışıyor. Prestijleri, bölümden bölüme değişse de, ortalamaya bakıldığında, ülkenin en iyi üniversiteleri arasında, McGill, Toronto Üniversitesi, Waterloo Üniversitesi, Carleton Üniversitesi, British Colombia Üniversitesi, sayılabilir.   Üniversitelerde bilim üretmek için özgür akademik bir ortam, sosyal çevre, zengin kütüphane ve üstün teknoloji hizmette. Amerika ve İngiltere üniversitelerine göre eğitim giderleri çok daha makul. Üniversitelerin yasal olarak bağlı ve sorumlu olduğu üniversite dışı bir üst kurul yok. Her bir üniversite rektörü, daha iyi üretim,daha fazla servis ve daha çok öğrenci için, özel bir şirketin genel müdürü gibi çalışıyor.
Sistem olarak sağlam bir görüntü arz eden Kanada eğitiminin içeriksel sorunları var. Çok sayıdaki ebeveyn, moral ve ahlaki değerleri öteleyen bu  sistemi beğenmediği için, çocuklarını Katolik, Yahudi, İslami okullarına gönderiyor. Çoğunluğun devam ettiği devlet okullarında mevcut olan dağ gibi sorunlara da her gün bir yenisi ekleniyor.
Binaları, bahçeleri mükemmel olan Kanada okullarındaki en önemli sorunlar, göçmen çocuklarıyla halanasıl başa çıkılabileceği hususlarındaki acemilikler, disiplin ve ahlaki sorunlar olarak öne çıkıyor.

 

LEAVE A REPLY