Bir Kanada Kızılelması

0
644
Kanada,  kağıt üzerinde, resmi olarak ikidilli bir ülke….
İngilizce ve Fransızca ülkenin resmi dilleri.  Bir çok Kanadalı için gurur vesilesi olan ikidillilik imtiyazı, siyasetin halen en sıcak tartışma konularından biri.
Temel soru şu: Kanada ikidilliği benimsemeli midir, benimsemeliyse bu nasıl mümkün olabilecektir? İkidilliliğin getirdikleri, götürdükleri nelerdir? Anayasadaki Resmi Dil Yasası ile  milli bir politika haline getirilmiş olan ikidilliliğin  hal- i pür melali nedir ?  Sözkonusu yasa,  Kanada’yı gerçekten ikidilli bir ülke yapıyor mu?
Rivayetler muhtelif…Bu yasanın saçmalığına, geçersizliğine hükmedenlerin karşısında, Fransızca’nın ülke tarihi ve kültürü için vazgeçilmez önemini vurgulayıp yasanın haklılığını savunanlar da az değil. Onlara göre, Kanada devletinin kurucu milletlerinden biri olan Fransızların lisanı, ülkenin  iki resmi dilinden biri olmayı hak ediyor; doğusundan batısına ülkenin her yerindeki resmi dairelerde Fransızca  hizmetler verilmeye devam edilmeli.
Diğer yandan, ülkenin batı eyaletlerinde yaşayanlara  bu ikidillilik hiç  makul gelmiyor. Hatta yasanın varlığı yokluğu belli bile değil oralarda; çünkü uygulanmıyor. Devletin yaptığı miyonlarca dolar yatırım da israf olarak görülüyor. Konuyu, en ciddiye alan eyalet  New Bruinswik. Yasanın yerleşmesi için, elinden geleni, idealistçe yapıyorlar; okullarda, devlet hizmetlerinde İkidillik yasasına azami riayet gösteriliyor bu eyalette.
Kanada’da hakim dil İngilizce…Yüzde 92, bu dili her gün kullanıyor. Bunun yanında, ülkede konuşulan yerel bir lisan görünümündeki Fransızca, koskocaman ülkenin geneline nasıl teşmil edilecek? Dinde olmayan zorlama, dilde mi olacak?
Rakamlar, ülke genelinde 580 bin kişinin,  sadece Fransızca’yı ana dili olarak konuşabildiğini söylüyor. Bu kişiler halis muhlis Fransız, başka bir dil bilmiyor, ya da çok az konuşabiliyor. Buna karşılık hiç kimseden herhangi bir teşvik görmeyen yaklaşık 533 bin Kanadalı da Çince konuşuyor. Yakında Çinliler de üçdillilik yasasına benzer bir yasa için bastırırlarsa! Ya da Araplar, İtalyanlar…
Başkent Ottawa’da ikidillilik devlet dairelerinde uygulanıyor.Devlette iş bulabilmek için, Fransızca şartı da aranıyor. Bu durum, çalışanlarında Almanca, İspanyolca mecburiyeti arayan  bazı şirketleri andırıyor aslında. İşe girmek istiyorsanız, o dili bilmek zorundasınız o şirketlerde. Kanada devletinde iş tutabilmek için İngilizce’yle birlikte Fransızca şartı da bir çok eğitimli göçmenin önünü tıkıyor.
Devlet dairelerinde iki dilde hizmet alabilirsiniz inanışı, yaygın bir yanılgı… İki dilde hizmetleri, ülkenin her yanında alamıyorsunuz. Zaten Manitoba, Aberta, B.Colombiya gibi eyaletlerde ikidillilğin neredeyse hiç bir bağlayıcılığı yok.
İkidillilik dayatmasının ardında Qubekli ayrılıkçıların  büyük payı olduğu bellidir. Her seçimde Kanada’da Quebec tarafından ayrılık rüzgarları estirirler. Kimileyin sert, kimileyin samyeli. İkidillilik, işte bu Qubecliler’in ağzına çalınan bir parmak bal gibidir adeta!
Kanada, Quebec’i fedarasyonda tutabilmek için anayasasına koyduğu ikidillilik maddelerini tekrar gözden geçirmeli, yeni bir dil politikası belirlemeli, ikidilliliği  iyi tanımlamalı, ne olduğunu, ne olmadığını çok net ortaya koyabilmeli. Ikidilliliğin toplumsal, ekonomik boyutları iyi irdelenmeli.
Aksi halde sadece Quebec’ten ibaret olmayan uçsuz bucaksız Kanada’da,  İngilizce – Fransızca ikidilliliği  bir  ütopya olarak kalmaya devam edecektir. Ya da  politik bir dil aldatmacası olmaktan öteye geçemeyecektir.
SHARE
Previous articleAh şu Quebec
Next articleKayıp Ülke

LEAVE A REPLY